زایمان سزارین یکی از تصمیمهای مهم در مسیر مادر شدن است که میتواند سرنوشت تجربه زایمان را به شکل قابل توجهی تغییر دهد. این نوع زایمان زمانی انتخاب میشود که سلامت مادر یا جنین نیازمند مداخله جراحی باشد و امکان تولد ایمن از مسیر طبیعی وجود نداشته باشد. آگاهی از دلایل انجام سزارین، مزایا، محدودیتها و پیامدهای کوتاهمدت و بلندمدت آن، به مادران کمک میکند با دیدی آگاهانه و آرامش بیشتر برای این مرحله حساس آماده شوند و نقش فعالی در انتخاب مسیر زایمان خود داشته باشند.
دلایل زایمان سزارین
زایمان سزارین زمانی انتخاب میشود که ادامه بارداری یا انجام زایمان طبیعی برای مادر یا جنین با خطر همراه باشد از همین رو تشخیص این شرایط بر اساس معاینات بالینی، سونوگرافی و نظر پزشک متخصص انجام میشود تا ایمنترین مسیر تولد انتخاب گردد. از جمله مهمترین دلایل انجام این نوع زایمان عبارتند از:
- قرارگیری غیرطبیعی جنین مانند بریچ یا عرضی
- بزرگ بودن بیش از حد جنین نسبت به لگن مادر
- کاهش ضربان قلب جنین یا علائم دیسترس جنینی
- چندقلویی بهویژه در شرایط خاص
- سابقه سزارینهای قبلی یا جراحیهای مهم رحم
- جفت سرراهی یا جداشدگی زودرس جفت
- فشار خون بالا یا پرهاکلامپسی در مادر
- دیابت بارداری کنترلنشده
- بسته نشدن دهانه رحم یا پیشرفت نکردن روند زایمان طبیعی
آمادگی لازم قبل از زایمان سزارین
آمادگی قبل از زایمان سزارین نقش مهمی در کاهش استرس مادر و پیشگیری از عوارض احتمالی دارد، هرچه مادر از نظر جسمی و ذهنی آمادهتر باشد، روند جراحی و دوران نقاهت با آرامش و اطمینان بیشتری سپری خواهد شد.
- خوردن و آشامیدن مواد غذایی از چند ساعت قبل از زایمان ممنوع است.
- لوله ای باریک و انعطاف پذیر به نام کاتتر داخل مثانه قرار داده می شود تا ادرار در مدت زمان بیهوشی تخلیه شود.
- بهتر است مادر روز قبل از زایمان استحمام کند همچنین موهای زائد ناحیه تناسلی بایستی اصلاح شوند تا از بروز عفونت نیز پیشگیری شود.
- گاهی مصرف آنتی بیوتیک جهت پیشگیری از بروز عفونت نیز تجویز خواهد شد.
مراحل زایمان سزارین
همانطور که گفته شد زایمان سزارین یک جراحی برنامهریزیشده یا اورژانسی است که طی آن نوزاد از طریق برش در شکم و رحم مادر متولد میشود، آشنایی با مراحل انجام این عمل به مادر کمک میکند با آگاهی و آرامش بیشتری برای زایمان آماده شود.
آمادهسازی مادر
در این مرحله، علائم حیاتی مادر بررسی شده و سرم و داروهای لازم وصل میشود، ناحیه شکم ضدعفونی و در صورت نیاز موهای محل برش اصلاح میگردد همچنین مادر لباس مخصوص اتاق عمل میپوشد و تحت نظر تیم درمان قرار میگیرد. این اقدامات برای کاهش خطر عفونت و افزایش ایمنی جراحی انجام میشود.
بیحسی یا بیهوشی
بیشتر زایمانهای سزارین با بیحسی نخاعی یا اپیدورال انجام میشوند تا مادر هوشیار باشد اما دردی احساس نکند، در برخی شرایط خاص بیهوشی عمومی انتخاب میشود نوع بیحسی بر اساس شرایط مادر و نظر متخصص بیهوشی تعیین میشود.
ایجاد برش در شکم و رحم
پزشک برشی افقی در قسمت پایین شکم ایجاد کرده و سپس به رحم دسترسی پیدا میکند، پس از باز شدن دیواره رحم راه خروج نوزاد فراهم میشود. این مرحله با دقت بالا انجام میشود تا کمترین آسیب به بافتها وارد شود.
خارج کردن نوزاد و بریدن بند ناف
نوزاد به آرامی از رحم خارج شده و بند ناف بریده میشود، سپس وضعیت تنفس و سلامت نوزاد بررسی میگردد در صورت پایدار بودن شرایط، نوزاد به مادر نشان داده میشود یا در کنار او قرار میگیرد.
خارج کردن جفت و بخیه زدن
پس از تولد نوزاد، جفت خارج شده و رحم و شکم بهصورت لایهلایه بخیه زده میشود. این مرحله برای جلوگیری از خونریزی و ترمیم بافتها اهمیت زیادی دارد. در پایان، مادر به ریکاوری منتقل میشود تا تحت مراقبت قرار گیرد.
در ویدیو فوق فیلم زایمان سزارین توسط دکتر آزاده مهدیان را مشاهده کنید.
فیلم زایمان سزارین
دوره نقاهت زایمان سزارین
دوره نقاهت پس از زایمان سزارین زمان مهمی برای ترمیم بدن و بازگشت تدریجی مادر به فعالیتهای روزمره است، رعایت مراقبتهای لازم در این دوران نقش مؤثری در کاهش درد، پیشگیری از عفونت و بهبود سریع دارد.
- احساس درد بعد از زایمان سزارین کاملا طبیعی است و مادران تا چند روز بعد از زایمان، احساس خوشایندی نخواهند داشت مصرف داروهای مسکن بعد از زایمان، به تسکین درد مادر کمک می کند.
- برخی از مادران بعد از زایمان سزارین با علائمی مانند ناراحتی و غم روبرو می شوند بهتر است حس خود را با پزشک و یا همسرشان در میان بگذارند.
- یکی از نکاتی که مادران بعد از زایمان سزارین باید به آن اهمیت دهند این است که تا جایی که می توانند باید در منزل استراحت کنند در این بازه زمانی، تنفس عمیق و ورزش های پا نباید فراموش شود.
- ورزش نیز باعث می شود قوای عضلانی به حالت قبل برگردد اما توجه داشته باشید شدت تمرینات بدنی باید کم باشد و فشاری به بدن و بخیه ها وارد نشود.
- بخیهها باید تمیز و خشک نگه داشته شوند مادر باید سعی کند لباس های گشاد بپوشد و در صورت مشاهده علائمی از عفونت بخیه ها مانند: درد، قرمزی، ترشح و یا خونریزی به پزشک مراجعه کند.
- بخیهها به مرور جذب و محو می شوند در این بازه زمانی، درد و یا بی حسی در پوست اطراف بخیه ها مشاهده شود.
در نهایت…
زایمان سزارین زمانی بهترین انتخاب محسوب میشود که سلامت مادر یا نوزاد در اولویت قرار گیرد و شرایط انجام زایمان طبیعی فراهم نباشد. آشنایی با دلایل انجام این جراحی، مراحل آن و مراقبتهای قبل و بعد از عمل، به مادران کمک میکند با اطمینان بیشتری این مسیر را طی کنند. تصمیمگیری آگاهانه، همکاری با تیم درمان و رعایت توصیههای پزشکی، نقش مهمی در کاهش عوارض و تجربه یک زایمان ایمن و موفق دارد.
